Domowe mydła. Co, jak i dlaczego?

Strona w budowie


Mydła kosmetyczne powstają w wyniku reakcji ługu sodowego lub potasowego z tłuszczami. W domowych warunkach mydło robi się najczęściej z ługu sodowego (roztwór wodorotlenku sodu: NaOH). Ma ono wówczas postać stałą, odczyn zasadowy (ph w zakresie 8 - 10). Dużo rzadziej robi się mydła potasowe, czyli szare. Do ich wyrobu wykorzystuje się ług potasowy (roztwór wodorotlenku potasu KOH), często dodaje się również kwasek cytrynowy, chlorek sodu (sól) i glicerynę. Mają postać pasty, są delikatniejsze dla skóry.

Rzecz o mydłach sodowych
Ponieważ mydła sodowe są chętniej wykonywane przez domorosłych mydlarzy najpierw o mydłach sodowych.
Sprawa wydaje się prosta: kupić wodorotlenek sodu, tłuszcze i do dzieła. Głównym problemem w produkcji domowego mydła jest obliczenie ilości wodorotlenku, którą należy użyć. W zależności od rodzaju wybranego tłuszczu inna ilość NaOH wejdzie z nim w reakcję.  Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, gdy ma być użyta mieszanina różnych tłuszczów. Zbyt duża ilość NaOH spowoduje, że w mydle będzie niezwiązany wodorotlenek, który przecież ma właściwości żrące. To spowoduje, że mydło nie będzie nadawać się do użytku, będzie twarde i kruche. Zbyt mała ilość NaOH sprawi, że w mydle będzie dużo niezwiązanego tłuszczu - mydło będzie mażące i tłuste.
Z pomocą przychodzą tzw. kalkulatory mydlane, które można znaleźć m. in. na różnych stronach w sieci. Poniżej linki do przykładowych kalkulatorów:

http://archiwum.zrobsobiekrem.pl/?mydla,46
http://mydlo.wdomu.com.pl/kalkulator_mydlany.php
http://soapcalc.net/calc/SoapCalcWP.asp
https://www.thesage.com/calcs/LyeCalc.html

Dwa pierwsze linki są do kalkulatorów w języku polskim i z tymi każdy sobie poradzi. Ja korzystam z kalkulatora w języku angielskim, tego z trzeciego z kolei linka. Ma wiele opcji i dla osób, które też chcą go używać przygotowałam instrukcję.
Poniżej opis kalkulatora - strony głównej - w języku polskim.


Załóżmy, że chcemy przygotować mydło wg przygładowego przepisu:
100 g oleju kokosowego,
400 g oliwy pomace,
olejek eteryczny lawendowy.
Instrukcja będzie opisywana kolejno wg cyfr (w kwadratach) oznaczonych na niebiesko w kalkulatorze.
1. Wybór wodorotlenku. Mydło będzie na bazie wodorotlenu sodu, więc zaznaczamy kropkę przy NaOH.
2. Wybieramy jednostkę masy, w której będziemy ważyć składniki do mydła, w tym przypadku gramy: "grams". W zielonym prostokącie wpisujemy, z jakiej masy tłuszczów będzie wykonane mydło. Tu: 100 g  + 400 g = 500 g. Wpisujemy 500 g.
3. Woda. Należy określić ilość wody podawaną między innymi jako "woda jako %  masy tłuszczów" - zaznaczamy pierwszą kropeczkę przy "Water as % of Oils". Standardowo w kalkulatorach ustawione jest 38. Jest to wartość dobra, gdy tłuszczów stałych i płynnych jest podobna ilość 50% / 50 %, lub 60 % / 40 % (i odwrotnie). Gdy tłuszczów płynnych jest znaczna przewaga i mydło wg wskazań kalkulatora ma wyjść miękkie (jest to opisane szczegółowo w dalszej części instrukcji) można się pokusić o zmniejszenie ilości wody nawet do 20 % masy tłuszczów.
4. Przetłuszczenie - jest to dodatkowy tłuszcz, nadmiar- ilość ponad to, co jest niezbędne do reakcji z wodorotlenkiem. Ta nadmiarowa ilość tłuszczu będzie zawarta w mydle w postaci niezmienionej i będzie stanowić składnik pielęgnujący mydła. Standardowo ustawia się 5 - 10 %. W mydłach gospodarczych, kóre będą używane np. jako składnik proszku do prania lub płynu do naczyń przetłuszczenie ustawia się na 0 % (nikt nie chce mieć tłustych naczyń). W mydłach, które mogą wysuszać i są z tłuszczów, które mają długą trwałość np. 100 % oleju kokosowego można sobie pozwolić na przetłuszczenie nawet 20 %. W mydłach z dużą zawartością (powyżej 30 %) tłuszczów szybko jełczejących (oleje: lniany, rzepakowy, słonecznikowy), nie zaleca się przetłuszczenia większego niż 5 %, ponieważ może to spowodować szybkie jełczenie mydła.
5. Właściwości mydła i kwasy tłuszczowe. 
W dwóch kolumnach:
  • białej, opisanej "One" - jeden - kolumna dotyczy parametrów ostatnio dodanego tłuszczu,
  • turkusowej, opisanej "All"- wszystkie - kolumna dotyczy parametrów wszystkich dodanych do tej pory tłuszczów.
 W okienkach pojawiają się parametry dotyczące mydła z naszej receptury. Opisując od góry w wierszach wyświetlają się liczby określające nasilenie danej cechy w mydle:
"Hardness" - twardość,
"Cleanising" - właściwości myjące,
"Condition" - odżywienie, właściwości pielęgnujące,
"Bubbly" - pienistość, piana,
"Iodine" - tzw. liczba jodowa. Liczba gramów jodu jaką może przyłączyć dany tłuszcz. Z racji tego, że jod przyłącza się tylko do wiązań podwójnych, tzn. im wyższa liczba jodowa tym więcej wiązań podwójnych ma dany tłuszcz i tym bardziej jest nienasycony. Nienasycone tłuszcze mąją tendencję do szybszego jełczenia ale też mają lepsze właściwości pielęgnacyjne.
"INS" - wskaźnik jakości mydła. Charakteryzuje on fizyczne właściwości mydła, szczególnie chodzi o twardość. Im wyższy tym mydło będzie twardsze.

Poniżej wartości określających właściwości mydła wypisane są nazwy kwasów tłuszczowych, które tworzą tłuszcze - tu wyświetlają się liczby określające stosunki ilościowe kwasów tłuszczowych.

Z opisanej powyżej części strony kalkulatora nie nie korzystam, ponieważ po określeniu receptury wyświetla się druga strona określająca właściwości naszego mydła i zalecane ich wartości ujęte w zakresach - to jest bardziej przydatne i miarodajne.

6. Część kalkulatora służąca temu, aby wybrać tłuszcze, których zamierzamy użyć do wykonaia mydła i określić ich ilość w gramach lub procentach.

Na lewo do cyfry "6" jest kolumna "Oils Fats and Waxes" (oleje, tłuszcze i woski) zawierająca nazwy tłuszczów, których można użyć w produkcji mydła. Na prawo od "6" jest kolumna opisana jako "Recipe Oil List" - lista tłuszczów tworzonej receptury.
Aby wpisać naszą recepturę należy z listy "Oils Fats and Waxes" wybrać z niej nazwę tłuszczu naszego mydła, kliknąć w nazwę (nazwa zostanie zaznaczona na niebiesko) i nacisnąć przycisk "Add" (dodaj) aby dodać nazwę do receptury. W naszej recepturze będzie to olej kokosowy rafinowany (Coconut Oil 92, deg.)



Dodana nazwa pojawi się na liście w kolumnie na prawo od cyfry 6: "Recipe Oil List". Jeśli chcemy ją z listy usunąć, bo np. coś zostało dodane pomyłkowo, klikamy znak "-" przy nazwie tłuszczu, który chcemy usunąć, w kolumnie "Recipe Oil List".








Brak komentarzy:

Prześlij komentarz